Valse vrienden heb je in alle talen. In het Engels worden ze ‘false friends’ genoemd, in het Duits ‘falsche Freunde’ en in het Frans ‘faux amis’. Het zijn woorden die qua vorm of klank lijken op een woord uit een andere taal, maar niet dezelfde betekenis hebben. Het is daarom belangrijk alert te zijn op deze valse vrienden om verwarring of vertaalfouten te voorkomen. Neem bijvoorbeeld het Nederlandse ‘eventueel’. Je zou misschien denken dat je daarvoor in het Engels ‘eventually’ kunt gebruiken, maar niets is minder waar. ‘Eventueel’ geeft een mogelijkheid aan, terwijl het Engelse ‘eventually’ moet worden vertaald met ons ‘uiteindelijk’, geen mogelijkheid dus, maar iets wat vaststaat. Een ander voorbeeld is ‘actual’, dat natuurlijk erg lijkt op ons ‘actueel’. Maar ook hier is de betekenis niet hetzelfde; ‘actual’ betekent ‘werkelijk’, en de vertaling voor ons ‘actueel’ is ‘current’. En om de verwarring compleet te maken is er dan ook nog ‘actually’, dat ‘eigenlijk’ betekent.

Ook in het Duits en Frans zijn er een paar treffende voorbeelden van valse vrienden te vinden. Zo kan het simpele woordje ‘wie’ voor verwarring zorgen in het Duits. Wanneer je een Duitser vraagt ‘Wie sind Sie?’ en je verwacht dat iemand zijn naam zegt, kijk je natuurlijk vreemd op wanneer je als antwoord krijgt ‘prima, Danke’. Maar je hebt dan ook gevraagd hoe het met iemand gaat, niet wie hij is. Een paar bekende Franse ‘faux amis’ zijn ‘chagrin’ dat niet ‘chagrijn’ betekent maar ‘verdriet’, ‘horloge’ dat ‘klok’ of ‘uurwerk’ betekent, terwijl wat wij een ‘horloge’ noemen in het Frans een ‘montre’ heet, en ‘perron’ dat ‘bordes’ betekent. Het perron van een treinstation heet in het Frans een ‘quai’. Nog een paar voorbeelden uit het Zweeds dan, waar ‘bil’ niet is wat je denkt, maar ‘auto’ betekent (zij namen het laatste deel van het woord ‘automobiel’), een ‘bord’ geen ‘bord’ is maar een ‘tafel’ en een ‘sorgsam’ persoon niet ‘zorgzaam’ is, maar ‘zwaar op de hand’.

Kortom, valse vrienden kunnen geniepige vijanden zijn. Maar dankzij de vertalers van Vertaalbureau Bothof kunt u er gerust op zijn dat ze worden ontmaskerd.