Vertaalbureau Bothof viert dit jaar zijn 45-jarig bestaan. Een mooi moment om eens terug te kijken naar de veranderingen die de vertaalwereld in al die jaren heeft doorgemaakt. En dat zijn er nogal wat! Bijvoorbeeld de vier hieronder.

1. Van typemachine naar computer

In veel sectoren is het bijna niet meer voor te stellen hoe het werk werd gedaan zonder computers, en dat geldt zeker ook voor de vertaalwereld. In de eerste jaren na de oprichting van ons bureau zaten de vertalers achter een typemachine of werkten ze soms nog met pen en papier, met woordenboeken en naslagwerken in allerlei soorten en maten op hun bureau.

Dankzij de computer ging vertalen een stuk sneller. Met een tekstverwerker kun je een zin nu eenmaal makkelijker nog even omgooien dan met een typemachine. En toen midden jaren negentig het internet werd geïntroduceerd, waren vertalers niet langer afhankelijk van papieren woordenboeken en encyclopedieën, maar konden ze op het wereldwijde web informatie over elk willekeurig onderwerp opzoeken.

2. De opkomst van vertaalsoftware

Natuurlijk bood de computer meer mogelijkheden dan alleen tekstverwerken. Al snel werden dan ook speciale programma’s ontwikkeld om het vertalen sneller en consistenter te maken. Deze zogenaamde CAT-tools (Computer Aided Translation) slaan de brontekst en de vertaling op in een vertaalgeheugen. Als hetzelfde stukje tekst ook in een nieuwe vertaling voorkomt, wordt de vertaling opgehaald uit het vertaalgeheugen en aan de vertaler aangeboden. De vertaler kan ook in het geheugen zoeken naar terminologie die al eerder is gebruikt en het is mogelijk een termenlijst aan het vertaalgeheugen te koppelen.


Schets uit een vroege brochure (ca. 1990). ‘Zal het er bij ons rond de komende eeuwwisseling zo uitzien?’

3. Machinevertaling en post-editing

De laatste jaren is machinevertalen in opkomst. Dit gaat nog een stap verder dan vertalen met behulp van vertaalsoftware: de vertaling wordt volledig door een computerprogramma uitgevoerd, zonder dat daar een vertaler aan te pas komt. Behalve het welbekende Google Translate bestaan er nog verschillende andere vertaalmachines.

De grote vraag is natuurlijk of de machinevertaling de menselijke vertaling kan vervangen. Op dit moment is dat zeker nog niet het geval. De huidige machinevertalingen moeten door een vertaler of eindredacteur worden nabewerkt om tot een aanvaardbaar resultaat te komen. Dit nabewerken, post-editing genoemd, is een nieuwe activiteit in de vertaalwereld.

4. Van inhouse vertalers naar een netwerk van freelancers

Al deze technische ontwikkelingen brengen grote veranderingen met zich mee voor de beroepsgroep. Voordat de e-mail zijn intrede deed, moesten vertalers fysiek aanwezig zijn op het vertaalbureau. Het vertaalwerk werd op kantoor gedaan en via de fax of met de post naar de klant gestuurd.

Tegenwoordig maakt bijna ieder vertaalbureau gebruik van een freelance netwerk. Vertalers komen niet meer naar kantoor, maar werken thuis in hun eigen omgeving. En dat kan overal ter wereld zijn! Dit heeft een aantal voordelen: er is altijd wel een geschikte vertaler beschikbaar en de vertaler woont in veel gevallen in het land waarvoor de vertaling bestemd is. Dat betekent dat de vertaler beschikt over actuele kennis van de taal en cultuur van het betreffende land, een belangrijk pluspunt.

Ondanks al deze voordelen vindt Vertaalbureau Bothof het toch ook belangrijk om kennis van taal en cultuur ‘inhouse’ te hebben. Daarom werken er nog altijd een aantal vertalers op kantoor. Vanzelfsprekend wel met de modernste vertaalsoftware!